Wojciech Lewandowski – Literacki tribute album

iron-tales-literacka-skladanka-w-holdzie-iron-maiden-b-iext48732057Recenzja książki: Adam Froń, Kacper Kotulak, Kazimierz Kyrcz Jr, Łukasz Radecki, Jarosław Turowski, Juliusz Wojciechowicz, Iron Tales. Literacka składanka w hołdzie Iron Maiden, Wrocław: Wydawnictwo Gmork 2017, ISBN: 978-83-9456-047-8, ss. 293.

Na rynku muzycznym wydawanie albumów w hołdzie innym artystom (tribute albums) jest praktyką dość powszechną. Obiektem tego rodzaju wyrazów czci stają się zazwyczaj zespoły bądź soliści, którzy wnieśli szczególny wkład w rozwój muzyki. Iron Maiden, pionierzy heavy metalu, zostali uhonorowani licznymi wydawnictwami tego rodzaju, wśród których wymienić można choćby Made in Tribute: A Tribute to the Best Band in a Whole Goddamn World!(1998), Slave to the Power (2000) czy dwuczęściowe A Call to Irons (1998 i 1999) i Maiden Heaven: A Tribute to Iron Maiden (2008, 2016). Wspomniane płyty zawierają kompozycje zespołu, wykonywane przez liczne grono artystów z kręgu ciężkiego rocka i heavy metalu, zainspirowanych twórczością brytyjskiej formacji. Nieco spokojniejszy hołd dla muzycznych osiągnięć Iron Maiden przygotował pianista Scott Lavender, nagrywając album The Piano Tribute to Iron Maiden (2005). Wymienione powyżej płyty stanowią zaledwie wierzchołek góry lodowej.

O ile muzyczne wyrazy uznania dla artystów to powszechna praktyka, o tyle z literackim hołdem dedykowanym uwielbianemu zespołowi zetknąłem się po raz pierwszy. Iron Maiden to zespół, który chętnie odwołuje się w swoich utworach do kulturowych inspiracji. Murders in the Rue Morgue, Rime of the Ancient Mariner, czy Brave New World to tylko kilka przykładów ich utworów, których źródeł szukać należy w literaturze. Zbiór opowiadań Iron Tales. Literacka składanka w hołdzie Iron Maiden odwraca sytuację, gdyż zamieszczone w tomie teksty odnoszą się w mniejszym lub większym stopniu do poszczególnych albumów bądź kompozycji legendarnego zespołu.

Zebrane w tomie utwory – jak zaznacza we wstępie do recenzowanej publikacji Krzysztof Azarewicz – ukazują różne rodzaje inspiracji twórczością Iron Maiden. Pomysły na poszczególne opowiadania nawiązują do różnych aspektów dokonań brytyjskiego zespołu. Punktem wyjścia dla autorów zamieszczonych historii mógł być tekst konkretnego utworu, tytuł całego albumu albo rysunek zamieszczony na jego okładce. Z zamieszczonych na końcu książki Not od autorów można dowiedzieć się więcej o genezie poszczególnych opowiadań bądź intencjach twórców.

Zebrane w Iron Talesprezentują różne gatunki literackie – z przewagą horrorów. Wystarczy spojrzeć na okładki albumów brytyjskiego zespołu, a także wczytać się w teksty ich piosenek, aby zrozumieć, dlaczego ich twórczość może oddziaływać szczególnie na pisarzy specjalizujących się w literackim horrorze. Poczynając od otwierającego tom opowiadania Inne życie Juliusza Wojciechowicza, autorzy tekstów zebranych w Iron Tales zabierają czytelników w podróż przez mroczną stronę ludzkiej egzystencji, często rezygnując z elementów nadprzyrodzonych na rzecz grozy, która rodzi się w ludzkiej psychice. Okazuje się ona także konsekwencją społecznych uwarunkowań i dążenia do ich przezwyciężenia. Tego rodzaju komentarzem do kondycji współczesnego społeczeństwa zdają się Żelazne dziewice Kazimierz Kyrcza Jra, w których bohater musi zmierzyć się ze spiskiem radykalnych feministek.

Autorzy straszą nas, odwołując się do klasycznych wątków literatury grozy. Jarosław Turowski w Przyprowadź córkę na rzeź przygląda się miasteczku położonemu gdzieś na południu Stanów Zjednoczonych, któremu przetrwanie gwarantuje makabryczny rytuał. Ten sam autor pozwala przyjrzeć się tańcowi umarłych w znakomitym, lovecraftowskim stylu Danse Macabre. Imperialnymi pragnieniami, które realizację znajdują w technologicznej rywalizacji pomiędzy mocarstwami, straszy Adam Froń w opowiadaniu Imperium chmur.

W tomie nie brak też lżejszych, bardziej humorystycznych tekstów. Ich autorem jest pomysłodawca antologii Kacper Kotulak. W Biegiem ku wzgórzom! przyjrzał on się podbojowi Europy przez Azteków, z którymi walkę podejmują dzielni Celtowie, wśród których prym wiedzie Conan z Cymr. Komediowa fantastyka inspirowana dziełami Terry’ego Pratchetta z odniesieniami do licznych utworów Iron Maiden potrafi rozśmieszyć do łez. Z kolei jego Reinkarnacja Benjamina Breega z humorem rozgrywa wątek przypadkowego zmartwychwstania, będącego, jak można oczekiwać, źródłem licznych kłopotów.

Autorzy poszczególnych opowiadań zgrabnie wplatają odniesienia do twórczości Iron Maiden, a ich śledzenie w poszczególnych tekstach stanowi dodatkową przyjemność dla czytelnika. Nie warto przy tym sugerować się jedynie tytułami poszczególnych opowiadań, bo więcej smaczków zostało przeznaczonych dla uważnych czytelników.

Wspomniani pisarze złożyli literacki hołd zespołowi wywierającemu wpływ na ich życie i twórczość. Opowiadania zebrane w tomie Iron Tales pokazują różne oblicza literackiej grozy, która – choć inspirowana twórczością Iron Maiden – dostarczy przyjemności także czytelnikom niebędącym miłośnikami ciężkich brzmień. Jak zawsze w przypadku antologii niektóre opowiadania wypadają lepiej, a inne gorzej, jednak Iron Tales jako całość robi bardzo dobre wrażenie. Ciekawe, czy i kiedy będziemy mogli liczyć na inne wydawnictwa tego typu?

Wojciech Lewandowski

Wojciech Lewandowski, Literacki tribute album, „Creatio Fantastica”, nr 2 (57).

Reklamy