Barbara Szymczak-Maciejczyk – Zło dobrem zwyciężaj

Wybrana_oklejkaRecenzja książki: Naomi Novik, Wybrana [Uprooted], przekł. Zbigniew A. Królicki, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis 2019, ISBN: 978-83-7818-737-0, ss. 507.

Nieczęsto zdarza się, by zagraniczni autorzy umieszczali w powieściach polskie akcenty. Jednak Naomi Novik – mimo że urodziła się w Stanach Zjednoczonych – za sprawą matki Polki wychowywała się na naszych rodzimych baśniach i folklorze. Dodając do tego polecające lekturę słowa Patricka Rothfussa, wiedziałam, że prawdopodobnie na jakiś czas przestanę istnieć dla świata, zagłębiając się w fabule Wybranej.

W położonych blisko Boru wioskach Polnii żyją ludzie, którzy wiedzą, że Bór pragnie ich zagłady. Aby nie dopuścić do zawłaszczenia terenu przez złowieszczy las, czarodziej nazywany Smokiem co dziesięć lat zabiera na służbę siedemnastoletnią dziewczynę, by mu usługiwała, gdy on będzie bronił królestwa. Agnieszka wie, że mag tym razem wybierze jej najlepszą przyjaciółkę, piękną i zaradną Kasię. Jednak niespodziewanie wybór Smoka pada właśnie na nią – wiecznie rozchełstaną, ubrudzoną, upuszczającą przedmioty i niepotrafiącą gotować. Początkowe przerażenie Agnieszki ustępuje miejsca złości, która zmienia się w zdumienie, kiedy okazuje się, iż włada ona magią. Jednak nie taką, do jakiej nawykł jej nowy, wymagający nauczyciel. Na domiar złego dziewczyną zaczyna interesować się ogarnięty obsesją książę Marek, czarownik Sokół oraz zło zamieszkujące Bór. Żeby zwabić niedoświadczoną czarodziejkę, Bór wykorzystuje Kasię. Sytuacji nie ułatwia także konflikt Polnii z sąsiadującą z nią Rusją.

Wybrana to powieść, w której nieszczęścia nie chodzą parami, lecz przybywają całą armią – i to dosłownie, ponieważ ostatecznie dochodzi do prawdziwej, magicznej i nekromantycznej rzezi. Jedna tragedia goni drugą, bohaterowie podejmują wiele nierozsądnych decyzji, a każda z nich przybliża ich do nieuchronnej konfrontacji z czystym złem. Jednak mimo to świat wykreowany przez Novik jawi się jako miejsce zamieszkiwane przez ludzi o sercach pełnych nadziei, zdeterminowanych i dzielących się z najuboższymi tym, co sami posiadają. Właśnie te małe, wiejskie społeczności stanowią niejako granicę pomiędzy złowrogim działaniem Boru a stolicą królestwa. Nie można również pominąć faktu, iż Wybrana to w dużej mierze powieść o nadziei, przyjaźni, zwycięstwie dobra nad złem, miłości nad nienawiścią, odwagi nad tchórzostwem. Mimo ogromnych strat, z którymi musieli się pogodzić bohaterowie, przekaz jest wyraźny.

Podobnie jak w Mocy srebra, także i w Wybranej na pierwszy plan wysuwa się silnie akcentowane siostrzaństwo. Bohaterki Novik są – albo stają się – silne, przejmują inicjatywę, podejmują trudne decyzje mające wpływ na całe społeczności, a także uparcie przeciwstawiają się męskiej dominacji. Jednocześnie wszystkie postaci, niezależnie od płci, sprawiają wrażenie stworzonych z krwi i kości: mają swoje małe dziwactwa, obsesje, cechy charakterystyczne. To, w połączeniu z wartką akcją i jakże barwnym opisem nauki magii, sprawia, iż powieść czyta się z zapartym tchem. Trzeba dodać, że nie tylko głęboka przyjaźń Agnieszki i Kasi wzbudza sympatię i zainteresowanie czytelnika. Relacja Smoka i młodej czarodziejki opiera się na zasadzie love – hate. Mistrz i uczennica (służąca) co chwilę wymieniają złośliwości, to znów łączą swoje moce, pogardzają sobą i nie mogą bez siebie funkcjonować.

Nie można pominąć również graficznej strony książki. Wybrana zachwyca solidną, twardą oprawą, okładką doskonale pasującą do fabuły powieści, dobrze dobraną kolorystyką. Jakość wydania jest bez zarzutu. Jednak w tekście pojawiają się literówki, błędy interpunkcyjne itd., co obniża satysfakcję z odbioru lektury.

Historia opowiedziana przez Novik ma w sobie coś, co sprawia, że nie sposób się od niej oderwać. Barwne opisy, żywiołowi bohaterowie, wciągająca fabuła z pewnością sprawią, że w Polsce pojawi się wkrótce coraz więcej wielbicieli pisarstwa Amerykanki o polskich korzeniach.

Barbara Szymczak-Maciejczyk

Barbara Szymczak-Maciejczyk, Zło dobrem zwyciężaj, „Creatio Fantastica” 2018, nr 2 (59).

Reklamy